header
  • ۱

    پيشگفتار

    19

    مقدمه

    23

    فصل اول: آيه وفا به عقود

    35

    مبحث اول: شأن نزول و اَسناد مفسّرِ آيه

    39

    مبحث دوم: مفردات و مدلول تصديقي آيه

    41

    گفتار اول:مفردات آيه

    41

    1و2.«أوفوا»

    41

    أ)آرا و اقوال

    41

    ب)نقد آرا و اقوال

    44

    ج)انديشه مختار

    46

    3.باي جاره

    49

    4.الف و لام

    49

    5.«عقود»

    50

    گفتار دوم: نکات مرتبط با مفردات آيه

    51

    1.مفهوم شناسي «عهد»

    51

    2.مقارنه مفهومي عقد و عهد

    53

    3.مقارنه مصداقي عقد و عهد

    55

    4.اِبراز معتبر در مفهوم «عقد» و اطلاق آن بر معاطات، مقاولات و

    56

    أ)جست و جو از متون

    57

    ب)تحقيق

    58

    گفتار سوم: مدلول تصديقي آيه و تفسير وجوب وفا

    65

    1.جست و جو

    66

    2.نقد

    68

    3.تحقيق

    69

    أ)لزوم توجه به مؤلفه هاي وحدت يا تعدد حکم

    69

    ب)تبعيت جعل وجوب از مصلحت و تحريم از مفسده

    71

    ج)راه هاي کشف نوع حکم در يک واقعه

    71

    د)سنجه شناسي وحدت و تعدد حکم و عقاب

    72

    ه)تطبيق و پاسخ به پرسش هاي گذشته

    73

    مبحث سوم: گستره آيه

    75

    گفتار اول: آيه و عقود مستحدث

    75

    1.انديشه عدم شمول

    76

    2.اندبشه شمول و نقد انديشه عدم شمول

    80

    3.نقد اقوال و بيان انديشه مختار

    84

    گفتار دوم: آيه و عقود مشکوک

    94

    1.ديدگاه شمول و دليل آن

    96

    2.ديدگاه عدم شمول و دليل آن

    97

    3.نقد هر دو ديدگاه و بيان ديدگاه مختار

    99

    أ)نقد ديدگاه مشمول

    100

    ب)نقد ديدگاه عدم شمول و بيان ديدگاه مختار

    104

    ج)نکات پاياني گفتار دوم

    109

    يکم: ابتناي ديدگاه شمول بر اطلاقات و عمومات قرآني

    109

    دوم: ضيق ذاتي آيه نسبت به حصه حرام

    110

    گفتار سوم: شمول آيه نسبت به عقد جايز

    111

    1.ديدگاه شمول

    112

    2.ديدگاه عدم شمول

    112

    3.نقد آراء و بيان ديدگاه مختار

    114

    گفتار چهارم: آيه و عقود واجد شرايط پس از انعقاد

    118

    1.ديدگاه شمول موضوعي و حکمي

    119

    2.ديدگاه الحاق حکمي و عدم شمولِ موضوعي

    120

    3.ديدگاه عدم شمول موضوعي و عدم الحاق حکمي

    121

    4.ديدگاه مختار

    123

    گفتار پنجم: شمول آيه نسبت به «بيعت» و «انتخابات»

    125

    1.بيعت

    125

    2.انتخابات

    127

    أ)ديدگاه ها

    128

    ب)تحقيق ها

    130

    فصل دوم: آيه نهي از مؤاکله باطل و تنفيذ تجارت با رضايت

    133

    مبحث اول: تحليل ادبي و تفسيري آيه

    139

    گفتار اول: قرائت و اعراب

    139

    گفتار دوم: روايات و کلمات مفسران در تفسير آيه

    140

    1.روايات

    140

    2.کلمات مفسران

    142

    مبحث دوم: مدلول آيه و سنجه شناسي بطلان معاملات

    145

    گفتار اول: مفردات آيه

    145

    1و2.«لا تأکلوا»

    145

    3.«أموالکم»

    147

    4.«بينکم»

    147

    5.باي جارّه

    150

    6.«الباطل»

    151

    7.«إلّا»

    159

    أ)تعيين نوع استثنا

    159

    ب)دلالت آهي بر حصر

    166

    8.«تجارة»

    167

    أ)جست و جو

    168

    ب)نقد و تحقيق در ارتباط با پرسش اول

    169

    ج)تحقيق مرتبط با پرسش دوم

    171

    9.«عن تراض منکم»

    172

    گفتار دوم: مدلول تصديقي آيه

    180

    گفتار سوم: آيه و دلالت بر ضمان

    184

    گفتار چهارم: سنجه بطلان قرارداد ها و نسبت مؤاکله باطل با معامله سفهي

    186

    مبحث سوم: گستره آيه

    191

    گفتار اول: گستره آيه نسبت به اسباب، عوضين و امور مربوط

    192

    1.گفته ها و آرا

    192

    2.بررسي و تحقيق

    195

    أ)بررسي اول

    195

    ب)بررسي نهايي

    198

    گفتار دوم: آيه و قرارداد هاي مشکوک

    201

    1.جست و جو

    203

    2.نقد و تحقيق

    205

    مبحث چهارم: تطبيقات

    209

    گفتار اول: تيين وجهي معيّن در مقابل حق فسخ يا تخلف از تعهد

    211

    گفتار دوم:تعيين قيمت براي مشتري واسطه

    215

    گفتار سوم: تعيين وجه در قبال توقف در مکاني ويژه و مانند آن

    217

    گفتار چهارم: اخذ وجه در قبال تسريع کار و مانند آن

    219

    گفتار پنجم: تخلف از مقررات با دريافت کامل حقوق

    219

    گفتار ششم: قرار هاي تبليغاتي و انتخاباتي

    220

    گفتار هفتم: شرکت هاي هرمي در فقه و قانون

    221

    1.فقه

    221

    2.قانون اساسي و عادي جمهوري اسلامي ايران

    222

    أ)قانون اساسي

    222

    ب)قوانين عادي

    223

    ج)نتيجه گيري

    227

    گفتار هشتم: معامله با اشتباه در مصداق يا فرض غير واقع

    227

    گفتار نهم: دريافت کارمزد

    230

    گفتار دهم: قرارداد مستلزم خلاف شرع يا مقارن با آن

    234

    گفتار يازدهم: معامله به قصد کلاهبرداري در فقه و قانون

    235

    1.معامله به قصد کلاهبرداري در فقه

    235

    2.معامله به قصد کلاهبرداري در قانون مدني

    237

    فصل سوم: آيه حليّت بيع و حرمت ربا

    241

    مبحث اول: و أحَلَّ اللهُ البَيعَ

    ؛ قول خداوند است يا مخالفان؟247

    گفتار اول: بيان آرا

    247

    گفتار دوم: نقد و تحقيق

    248

    مبحث دوم: تشريع انگاري آيه

    255

    مبحث سوم: مفردات تصوري و مدلول تصديقي آيه

    259

    گفتار اول: مفردات

    259

    1و2. «أحل»

    259

    أ)آرا و احتمالات

    259

    ب)نقد و تحقيق

    263

    3.«البيع»

    266

    أ)وجود و اقوال

    266

    ب)نقد و تحقيق

    270

    4و5.«حّرم»

    274

    أ)وجوه قابل ذکر در تفسير«حّرم»

    274

    ب)نقد وجوه و آرا

    275

    ج)گزينه مختار و دلالت حرمت معامله بر بطلان

    277

    6.الف و لام در «الربا»

    279

    أ)وجوه و آرا

    279

    ب)نقد و نظر

    280

    7.«ربا»

    283

    أ)«ربا» در لغت، عرف و شرع

    283

    ب)مفهوم شناسي «ربا» در آيه

    286

    گفتار دوم: مدلول تصديقي آيه

    288

    1.نظارت آيه بر مطلق با نوعي خاص از ربا

    288

    2.آيه و تحريم ربا در قرض و غير آن

    289

    3.دلالت آيه و رباي غير فاحش(غير مرکب)

    294

    أ)جست و جو

    294

    ب)نقد و تحقيق

    295

    ج)بررسي نهايي

    298

    مبحث چهارم: گستره آيه

    301

    گفتار اول: آيه و عقود مستحدث

    302

    1.انديشه عدم شمول

    302

    2.انديشه شمول و نقد انديشه عدم شمول

    303

    گفتار دوم: بيع عرفي يا جامع شرايط شرعي؟

    305

    مبحث پنجم: تطبيقات

    313

    گفتار اول: مطالعات

    314

    گفتار دوم: سرقفلي

    316

    گفتار سوم: واگذاري امتياز ها

    317

    گفتار چهارم: خريد و فروش اسکناس، چگ و مانند آن

    318

    گفتار پنجم: ماهيت قراردادي ارائه خدمات با فروش بليت و مانند آن

    320

    گفتار ششم: بيع موقت، ازماني و قرارداد تايم شرينگ

    324

    فصل چهارم: آيه نهي از تعاون بر اثم و عدوان

    331

    مبحث اول: مفردات تصوري و مدلول تصديقي آيه

    337

    گفتار اول: مفردات

    337

    1.«لا»

    337

    أ)آرا و احتمالات

    337

    ب)نقد آرا و احتمالات

    338

    ج)تحقيق

    340

    2.«تَعَاوَنُوا»

    343

    أ)آميخت ناموجه عناوين تعاون، اعانت و معاونت

    344

    ب)جست و جو از متون فقهي

    344

    ج)نقد و تحقيق

    345

    3و4.«الإثم» و «العدوان»

    351

    گفتار دوم: مدلول تصديقي آيه

    352

    1.آيه و بيان حکم شرعي

    353

    2.آيه و حکم شرعي تحريم

    354

    3.نمايندگي مفهوم تعاون در آيه از مفاهيم همسو

    358

    4.گسست خطاب به افراد از خطاب به مجتمع

    360

    5.آيه و قرارداد هاي معنون به تعاون بر اثم

    363

    أ)متون مرتبط

    363

    ب)دلالت عرفي حرمتِ معامله بر بطلان آن

    365

    مبحث دوم: مناسبات آيه با سد ذرايع و برخي از ديگر نهاد ها

    371

    گفتار اول: سد ذرايع و حرمت مقدمه حرام

    372

    1.سد و فتح ذرايع، در لغت، اصول و فقه

    372

    2.رابطه ذرايع با مقدمه حرام و مقدمه واجب

    374

    3.سنخ شناسي کارايي سدّ و فتح ذرايع

    375

    4.سدو فتح ذرايع در دو ساعت حکم شرعي و مقاصد

    378

    5.آيه و سد ذرايع به حرام و حرمت مقدمه حرام

    379

    گفتار دوم: آيه و قاعده الزام، تسلط و اسناد تنفيذ

    381

    1.مفاد آيه و قاعده الزام

    381

    أ)بيان ناسازگاري

    382

    ب)حل اشکال ناسازگاري و نقد راه حل ها

    383

    ج)راه حل صحيح با بازخواني پرونده«الکفّار مکلّفون بالفروع»

    388

    2.آيه و قاعده تسلط و اسناد تنفيذ معاملات

    390

    أ)مفاد آيه و قاعده تسلط

    390

    ب)مفاد آيه و نصوص تنفيذ معاملات

    392

    مبحث سوم: تطبيقات

    395

    گفتار اول: اعتبار وجود طرف مقابل در صدق اعانت

    396

    گفتار دوم: اعانت بر اثم و ارتکاب مبغوض شارع

    397

    گفتار سوم: حرمت اعانت بر اثم و روايت فروش انگور و خرما

    399

    1.رفتار شناسي فقيهان با روايت مورد اشاره

    400

    2.دفاع از روايات مزبور

    402

    فصل پنجم: آيه نفي سبيل

    407

    مبحث اول: مفردات تصوري و مدلول تصديقي آيه

    413

    گفتار اول: مفردات

    413

    1.«لن»

    413

    2.«يجعل»

    415

    3.لام جاره

    415

    4.«کافرين»

    416

    5.«علي»

    418

    6.«مومنين»

    419

    أ)بيان آرا

    419

    ب)بررسي آرا

    421

    ج)بيان رأي مختار

    423

    7.«سبيل»

    426

    گفتار دوم: مفاد تصديقي آيه

    427

    1.جست و جو از آرا

    427

    2.تحقيق در مسئله و تمسک به قرآن، فارغ از سياق

    430

    مبحث دوم: الغاي خصوصيت از مفاهيم آيه

    435

    گفتار اول: جست و جو

    436

    گفتار دوم: بررسي و تحقيق

    437

    گفتار سوم: فروش قرآن و نهادن آن در اختيار غير مسلمانان

    441

    1.جست و جو

    441

    2.بررسي و تحقيق

    442

    مبحث سوم: تشخيص سبيل، مصداق شناسي و گونه شناسي

    445

    گفتار اول: نهاد تشخيص سبيل

    445

    گفتار دوم: نقش زمان و مکان در تحقيق و نفي سبيل

    450

    مبحث چهارم: مناسبات آيه با قواعد الزام آور و معاهدات

    457

    گفتار اول: نسبت آيه و قاعده نفي سبيل با ادلّه ناهمسو

    457

    1.ناهمسويي آيه و قاعده با ادلّه احکام اولي

    458

    2.تزاحم آيه و قاعده با ادلّه احکام ثانوي

    460

    گفتار دوم: امکان تخصيص مفاد آيه و قاعده نفي سبيل

    461

    گفتار سوم: ناسازگاري سبيل منفي با معاهدات

    464

    پيوست ها

    467

    پيوست اول: معيار تشکيل قرارداد در قانون مدني و برخي نظام هاي حقوقي

    469

    پيوست دوم: اطلاق مقامي و تقدم آن بر اصول علميه

    473

    1.لزوم توجه به اطلاق مقامي در معاملات

    473

    2.تقدم اطلاق مقامي بر اصول علميه در معاملات

    475

    پيوست سوم: اصل لزوم و جريان آن در شبهات حکميه

    477

    1.موقعيت شرعي و فقهي اصل لزوم

    477

    2.اصل لزوم در قوانين ايران و برخي کشورها

    480

    3.اصل لزوم در گونه هاي متفاوت شبهات حکميّه

    482

    پيوست چهارم: مفهوم شناسي رضا و قصد و گسست اين دو از يکديگر

    485

    پيوست پنجم: داراشدن ناعادلانه و بلاجهت و مقايسه آن با اکل مال به باطل در نظام حقوقي ايراني

    487

    1.ماهيت قاعده دارا شدن ناعادلانه

    488

    2.مبناي قاعده دارا شدن ناعادلانه

    489

    3.اکل مال به باطل در قانون

    490

    4.عناصردار شدن غير عادلانه و مقايسه آن با اکل مال به باطل

    491

    5.نقد

    493

    پيوست ششم: ظهور اطلاقي آيات و احاديث مبيّن کليّات شريعت

    497

    1.جستجو از آرا، عمل کردها و نقد

    498

    أ)رأي انکار

    499

    ب)رأي اثبات

    501

    ج)نقد

    506

    2.تحقيق و بيان رأي مختار

    510

    پيوست هفتم: حصري بودن يا نبودن عناوين قرارداد ها در شريعت

    517

    1.بررسي روايات، متون فقه و رويه هاي فقهي

    518

    2.تحقيق

    521

    پيوست هشتم: بررسي فقهي سرقفلي

    529

    1.جست و جو در متون فقهي

    529

    2.نقد و تحقيق

    532

    3.مشکلات فقهي سرقفلي و راه حل ها

    535

    أ)مبيع واقع شدن منفعت در سرقفلي

    535

    ب)خريد منفعت از سوي مستأجر با وجود مالک بودن

    542

    ج)اشکال انتقال مبيع در برخي سرقفلي ها

    544

    پيوست نهم: خريد و فروش اسکناس و امثال آن

    545

    پيوست دهم: دخالت عناصر علي البدل در مفاهيم

    551

    پيوست يازدهم: رصد انگيزه هاي صدور اسناد شرعي

    553

    پيوست دوازدهم: دفاع ناموفق از تصحيح معاملات معنون به عنوان «تعاون بر اثم»

    557

    پيوست سيزدهم: اعانت بر اثم و عدوان در نظم حقوقي ايران

    559

    پيوست چهاردهم: تمسک به آيات قرآن، فارغ از ملاحظه سياق

    563

    پيوست پانزدهم: قاعده نفي سبيل خارج از حوزه آيه نفي سبيل

    569

    پيوست شانزدهم: قاعده نفي سبيل در قوانين ايران و ديگر کشور ها

    575

    منابع

    581

    1.منابع فارسي

    581

    أ)کتاب ها

    581

    ب)مقالات

    585

    2.منابع عربي

    586

    أ)کتاب ها

    586

    ب)مقالات

    597

    فهرست آيات

    599

    فهرست روايات

    609

    نمايه اعلام

    613

    نمايه موضوعي

    615

۳,۰۷۰ بازدید